Visie nader bekeken 

Een visie is een opvatting, inzicht, subjectieve kijk, interpretatie of toekomstbeeld.
Nuancering: 
- externe visie op ‘de mens’, op de branche, op het product, op consumptie, etc.
- interne deelvisies: visie op productie, distributie, besturen, produceren, verkopen,
  communicatie naar buiten, dienstenontwikkeling en innovatie, outsourcing, 
  honorering, etc. etc.  
 
 
De overschatting van visies
Visies moet je niet te hoog inzetten, anders kunnen ze niet landen en worden ze te absoluut. Sterk of niet, je ziet veel pogingen stranden zodra geprobeerd wordt een allesomvattende visie ‘boven de organisatie te hangen’. Visies – of ze nu gaan over een manier van kijken naar het heden of naar de toekomst – zijn vaak bedoeld om, gecreëerd vanuit de top, een bedrijf uit één stuk te maken. Dit is de totalitaire wolf in de schaapskleren van mooie toekomsten. Het bedrijf of het merk brengt alles weer in orde! Volg ons! Deze fan-cultuur is niet erg wanneer mensen vanaf het moment van solliciteren weten waar ze fan van worden. Maar vaak komt zo’n bedachte visie plotseling uit de hemel van een gevestigde firma vallen met als doel pubers onder curatele te stellen door ze een bepaalde identiteit op te leggen. Dit kan dodelijk zijn voor de flexibiliteit en het leervermogen van de organisatie. Bovendien zijn ‘lagere’ beslissingen uit de praktijk vaak in strijd met de Stenen Tafelen, en dan krijgt de geloofwaardigheid van de visie een deuk. Meestal zijn die visies te slap voor woorden. Mijn ervaring is dat sterke visies zeldzaam zijn. Als er geen visie intrinsiek aanwezig is, dan is dat gewoon zo. Laat dan maar. Als de visie niet gezamenlijk kan ontstaan en wordt ervaren, declameer er dan niet een. Laat mensen in hun eigen waarde en waardigheid.
 
Deelvisies
In dit laatste geval kun je als begeleider bijvoorbeeld vragen om concrete deelvisies uit te werken. Deze gaan over concretere, meer specifieke gebieden. Bijvoorbeeld een visie op besturen, op produceren, op verkopen, op communicatie naar buiten, op dienstenontwikkeling en innovatie, op outsourcing, op honorering, et cetera. Je ziet dan een veel praktischer tekst ontstaan, die veel meer leeft, die een stuk beter inspireert en door meer mensen wordt opgepakt. Daarnaast kun je de visie ‘terugbrengen’ naar het niveau van businessconcept: dat maakt het meestal ook minder abstract en minder absoluut. De succesvolle modewinkelketen Nordstrom in de Verenigde Staten heeft in één motto zijn hele bedrijfsfilosofie gevat: Respond to Unreasonable Customer Requests. Het bedrijf behoudt zijn vitaliteit door een continue toepassing daarvan. Een lekke band van een klant wordt geplakt. Een telefonisch geplaatste aankoop wordt op het vliegveld afgeleverd aan iemand die een last minute vlucht heeft. De parkeerbon van de klant wordt betaald als het inpakken van het cadeautje te lang heeft geduurd. Het personeel van Nordstrom is altijd op jacht naar dit soort heroic acts. Zodra een verzoek onredelijk klinkt, verwacht een klant niet dat er volledig aan wordt voldaan – en méér doen dan de klant verwacht, is de sleutel tot verrukking.
 Het management is het niet altijd eens met elke daad van de ‘heroics’. Maar de beoordeling daarvan beschouwen ze als hun meest provocerende prikkel om naar buiten gericht te blijven. Het motto is: leven schenken aan medewerkers en klanten; het is niet zomaar een strategisch voornemen – het is veel concreter dan dat; het is operationeel en zelfvernieuwend. De hele organisatie is doortrokken met de gedachte dat zij de toekomst van de retail is. Ze ziet het motto als ‘a place to play from’. 
 
verinnerlijk de visie
Als alles goed gaat is er een goede terugkoppeling naar de middelpuntzoekende kern van het systeem – ‘Waarom doen we het ook alweer?’ Net als bij een hologram ligt die kern in elk deeltje besloten. Bijvoorbeeld een visie die door elke werknemer is verinnerlijkt.
 
Geen Grote Waarheden meer
Dé grote waarheden als abstract houvast, zijn dood. Dat geldt dus ook voor hoge visies en missies die als waarheid worden neergelaten. Ik ben niet tegen idealen en inspiratie. Maar er is een discrepantie tussen idealen aan de ene kant en de realiteit aan de andere. Wie beseft dat een ideaal een ideaal is en de werkelijkheid de werkelijkheid, kan gebruik maken van deze 'scheppende spanning' en groeien. Wie die twee niet uit elkaar kan houden, loopt een groot gevaar. Bijvoorbeeld als je idealen als realiteit beschouwt. Idealen krijgen dan een uiterst destructieve kant. ‘Ze maken ons blind voor het mogelijke, omdat we steeds over het onbereikbare fantaseren. Alle aandacht gaat naar de niet-vervulde verwachting. In de ijle lucht van het toekomstige is het gevaar groot dat de concrete eisen van het heden als bijkomstigheden worden afgedaan’, stelt Sprenger, een Duitse consultant. ‘Leven voor een ideaal is een ideale manier om aan kennis over jezelf te ontsnappen’, schrijft Connie Palmen in Iets wat niet bloeden kan (2004). De fixatie van de fan – ‘de fanaticus’ – met zijn obsessieve gedrag houdt de ruimte voor zelfonderzoek bezet. Je zoekt toevlucht, een identiteit in een groepering of in een ideaal. Je wilt niet meer gecorrigeerd worden. ‘Dat is in wezen een heel eenvoudige verhouding’, stelt Palmen. ‘God snurkt niet. God praat niet terug, idealen dragen geen luiers en zeuren niet aan je kop.’ Zij betrekt dat verder op godsdienstfanatisme, maar in afgezwakte vorm zien we de zelfisolatie en de identificatie met hogere waarden en idealen ook in het organisatieleven, bij een aantal goeroes en zelfs in de huiskamer. Je kunt jezelf met een rol identificeren en die alle nederigheid en dienstbaarheid uitbant. Ook naar jezelf. Net als leiders die onaantastbaarheid opvoeren. Ik hanteer ook wel het drieluik realiteit – ambitie – droom. Dan kan er meer scherpte komen in de overpeinzingen. Ambities zijn nog te halen. Dromen niet. Maar die laatste voeden wel de middelste. Zo kun je zweven met je voeten op de grond.
 
Wie te vroeg en te luid roept dat er iets groots staat te gebeuren, ‘hindert de vooruitgang’.
Adelheid Roosen, Volkskrant 10 december 2005
 
Een ander aspect van de verwarring tussen ideaal en werkelijkheid is dat we geloven dat we een uitvoerig plan moeten hebben voordat we onze dromen in werkelijkheid kunnen omzetten. Die stappen kun je van tevoren nooit weten. In de loop van de tijd geven we het vorm vanuit de diepe overtuiging die we koesteren. Stap voor stap. Gaandeweg maken we aanpassingen. Zo wordt een echte visie ‘vanzelf’ werkelijkheid.
 
gebruik je fantasie
In plaats van een intellectuele invuloefening met woorden, kun je de uiterst krachtige methode van visualisatie volgen. If you can dream it, you can do it’, zei Walt Disney. Hij nam zijn dromen serieus. Einstein zag zijn theorieën voor zich. Wie zijn visie op die manier verinnerlijkt, gaan hem vanzelf uit. Veel grote leiders ‘have a dream’. Waarom niet iedereen? Visie betekent onder andere ‘ik zie het’, toch? 
 

Drie visies op visie

 

absoluut

  

De visie hoort in steen gebeiteld te zijn.

‘Dit is wat je moet geloven.’

Universeel, dogmatisch, onveranderlijk,

meestal top-down.

relatief

  

Het is onmogelijk om een

universele waarheid te formuleren

die voor iedereen kan gelden.

Elke mening is even waar.

Locaal en tijdelijk zijn er wel visies.

dynamisch

  

Collectieve visie is de (veranderende)

som van conversaties. De interpretatie

kan locaal verschillen, afhankelijk van

kleur, geur of smaak.

Komt organisch tot stand bijv. via projecten.